ΑΡΧΙΚΗ / Τόμος 46 (2018) / Τεύχος 4 / Στρες και νόσοι του περιοδοντίου

Στρες και νόσοι του περιοδοντίου

E. ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ, Π. ΔΑΓΚΑΛΗΣ
ΣΤΟΜΑ 2018; 46: 037-056

Οι περιοδοντικές νόσοι σχετίζονται με συγκεκριμένoυς παθογόνους μικροοργανισμούς που αποικίζουν την υποουλική περιοχή. Ωστόσο, όπως με πολλές χρόνιες λοιμώξεις, η εμφάνιση και εξέλιξη των περιοδοντικών νόσων τροποποιείται από διάφορες τοπικές και συστηματικές καταστάσεις ή από παράγοντες κινδύνου, που επηρεάζουν την αντίσταση του ξενιστή στους παθογόνους μικροοργανισμούς. Το στρες έχει προταθεί σαν ένας από αυτούς τους παράγοντες κινδύνου.

Στόχος της παρούσας ανασκόπησης είναι να παρουσιάσει τους μηχανισμούς που εμπλέκονται στην αντίδραση στο στρες και να αξιολογήσει τη συσχέτισή του στρες με τα περιοδοντικά νοσήματα, συλλέγοντας και αναλύοντας πτυχές των απόψεων που παρουσιάζονται στη σχετική βιβλιογραφία.

Αρχικά παρουσιάζονται ορισμένες γενικές πληροφορίες για την κατάσταση που αποκαλούμε στρες και η επίδρασή του στη φυσιολογία του ανθρώπου. Στη συνέχεια αναφέρονται οι μηχανισμοί με τους οποίους το στρες επηρεάζει την εμφάνιση και εξέλιξη περιοδοντικών νοσημάτων.

Το στρες είναι μία γνωστική αντίληψη έλλειψης ελέγχου ή/και προβλεψιμότητας, η οποία εκφράζεται μέσα από μία φυσιολογική και συμπεριφορική αντίδραση του οργανισμού. Όσο μεγαλύτερη είναι η περίοδος που διαρκεί το στρες, τόσο περισσότερο βλαπτικές επιδράσεις έχει στον οργανισμό.

Το ψυχολογικό στρες μπορεί να επηρεάσει το ανθρώπινο περιοδόντιο μέσω διάφορων μηχανισμών. Ένας πρώτος μηχανισμός είναι το ψυχονευροανοσολογικό μοντέλο που μελετά τους φυσιολογικούς μηχανισμούς που πυροδοτούνται κατά την αντίδραση στο στρες. Το στρες ενεργοποιεί τον άξονα Υποθαλάμου-Υπόφυσης-Επινεφριδίων, με αποτέλεσμα την αυξημένη έκκριση κορτιζόλης και, επιπλέον, ενεργοποιεί το αυτόνομο νευρικό σύστημα, οδηγώντας σε αυξημένη απελευθέρωση των κατεχολαμινών, αδρεναλίνης και νοραδρεναλίνης, από τον μυελό των επινεφριδίων, που μπορούν να προκαλέσουν απορρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ένας δεύτερος μηχανισμός, με τον οποίο το στρες σχετίζεται με την περιοδοντική καταστροφή, είναι μέσω πιθανών αλλαγών στη συμπεριφορά του ατόμου και υιοθέτησης διάφορων επιβλαβών συνηθειών, που σχετίζονται με το κάπνισμα, με την παραμέληση της στοματικής υγιεινής και με αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες. Όλα αυτά μπορεί να οδηγήσουν σε αυξημένη ευαισθησία του ξενιστή για περιοδοντικά νοσήματα.

Όπως προκύπτει από την ανάλυση της σχετικής βιβλιογραφίας υπάρχουν στοιχεία που υποδεικνύουν ότι το ψυχολογικό στρες αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση περιοδοντικών νοσημάτων και επιπλέον ότι είναι ένας από τους προδιαθεσικούς παράγοντες για την εμφάνιση οξείας ελκονεκρωτικής ουλίτιδας.

Ωστόσο, είναι απαραίτητος ο σχεδιασμός περαιτέρω ερευνητικών μελετών με στόχο την αξιολόγηση της συσχέτισης του στρες με την εμφάνιση και εξέλιξη περιοδοντικών νοσημάτων, χρησιμοποιώντας τυποποίηση των επιπέδων στρες.

ΛEΞEIΣ KΛEIΔIA: στρες, ψυχολογικό στρες, αντιμετώπιση του στρες, περιοδοντικά νοσήματα